1. İskelet
2. Kaslar
3. Eklemler
Bu üç birimin işbirliği ile canlılarda hareket gerçekleşir. Koşmak, oynamak, yürümek, konuşmak ve yemek yeme gibi hareketleri hareket sistemini oluşturan iskelet ve iskeletin üzerini saran kaslarla gerçekleştiririz. Kemiklerden oluşmuş eklem ve bağlarla birbirine tutturulmuş destek yapıya iskelet denir.
İSKELET
Canlılarda iç ve dış olmak üzere iki tip iskelet vardır.
Dış iskelet: Vücudun dış kısmında bulunur, üzerinde hiç bir vücut örtüsü bulunmaz. Organik, inorganik maddeler veya her ikisinin birleşiminden oluşur. Daha çok basit yapılı canlılarda bulunur. Bu canlılardaki büyümeye dış iskelet sınırlayıcı etki gösterir.
Kavkı: Salyangoz, istiridye ve midyede bulunur.
Kitin: Eklembacaklılarda bulunur.
Kalker: Mercanlarda bulunur.
İç iskelet: Vücudun iç kısmında bulunur. Üzeri çeşitli vücut örtüleri ile kaplıdır. Kemik ve kıkırdaktan oluşmuştur. Genel olarak omurgalılar adı verilen canlılarda bulunur.
Omurga: Omurgalılarda bulunur.
a) Kıkırdak omurga : Köpek balıklarında bulunur.
b) Kemik omurga : Balık, kuş, kurbağa, sürün-gen ve memelilerde bulunur.
İNSANDA İSKELET
Dil ve kulaktaki kemikler hariç insan iskeleti yaklaşık 207 kemikten meydana gelmiştir. İnsandaki iskeletin başlıca görevleri şöyle sıralanabilir;
a) Kas ve eklemler yardımıyla hareketi sağlamak.
b) Vücuda genel şeklini vermek.
c) İç organları korumak ve onlara dayanak olmak.
d) Kan hücresi üretmek (alyuvar - akyuvar).
e) Kaslara tutunma yüzeyi sağlamak.Kemik nasıl oluşur? Bağ doku ve kıkırdak dokunun sertleşmesi ile oluşur.
KEMİĞİN YAPISI
Kemik zarı : Kemiğin enine büyümesini sağlar.
Kıkırdak: Kemiğin boyuna büyümesini sağlar. Kemiğin aşınmasını önler
Sert kemik: Kemik zarının altında bulunur.2/3 ü minerallerden 1/3 ü de hücrelerden oluşur. Kemiğe sertlik verir.
Süngerimsi kemik: İçinde kırmızı kemik iliği vardır.
Kırmızı ilik: Alyuvarların üretildiği yerdir
Sarı ilik : Yağ depolar. Akyuvar kan hücrelerini üretir.
KEMİK ÇEŞİTLERİ
Yapı bakımından üç çeşit kemik bulunur.
1. Uzun kemikler
2. Yassı kemikler
3. Kısa kemikler
1. Uzun Kemikler
- Boyu eninden uzun olan kemiklerdir.
- Vücudun hareketini sağlayan kemiklerdir.
- Kol ve bacaklarda bulunur.
- Sarı ilik ve kemik kanalı vardır.
2. Yassı Kemikler
- Yassı görünümlü kemiklerdir.
- Sarı ilik ve kemik kanalı yoktur.
- Göğüs, kafatası ve kaburga kemikleri yassı kemiklerdir.
3. Kısa Kemikler
- Boyu, eni ve genişlikleri hemen hemen aynı olan kemiklerdir.
- Sarı ilik ve kemik kanalı yoktur.
- Omurga, el ve ayak bilek kemikleri kısa kemiklerdir.
EKLEMLER
İki yada daha çok kemiğin bir araya gelmesiyle meydana gelen yapıya eklem denir. Üç çeşit eklem vardır;
1. Oynamaz eklem
2. Yarı oynar eklem
3. Oynar (hareketli) eklem
Oynamaz(hareketsiz) eklem
Hareketsiz eklemlerdir. Bu tip eklemlerde kemikler birbirleri ile iyice kaynaşmıştır. Görünüm olarak iki testerenin dişlerinin birbirine sıkıca girişmiş halidir. Bu tür eklemlere en iyi örnek kafatası iskeletindeki eklemler verilebilir. {Kuyruk ve sağrı omurları da oynamaz eklem yaparlar.
Yarı oynar(hareketli) eklem
İki kemik arasında bulunan eklemin esnekliği sayesinde az da olsa kemiklerde hareket gözlenir. Bu tip eklemlere, boyun ve bel omurlarında alt çene kemiğinde rastlanır.
Oynar (hareketli) eklemler
Canlıdaki hareketi sağlayan eklemlerdir. Bu tip eklemlere genellikle uzun kemikler arasında rastlanır. Hareket esnasında kemiklerin birbirine sürtünerek neden zarar görmediğini anlamamız İçin eklemin yapısına bakmak gereklidir.
Kemik oluşumunu etkileyen faktörler
• Hormonlar (Kalsitonin)
• Dengeli beslenme
• Mineraller {kalsiyum, fosfor, sodyum ve potasyum)
• Genetik faktörler
• D vitamini
İSKELET SİSTEMİNİN SAĞLIĞI VE BEL FITIĞINDAN KORUNMA
Sağlıklı bir iskelet ve kas sistemine sahip olmak için dengeli beslenme şarttır. Kemiklerin yapısında bol miktarda kalsiyum, potasyum ve fosfor, kasların yapısında ise protein bulunur. Bu mineraller yeterince alınmalıdır.
• Yaşa uygun spor yapmalı.
• Duruş ve oturuş biçimlerine dikkat etmeli.
• Kemiklerin gelişmesi için D vitamini gereklidir. (D vitamini eksikliğinde raşitizm hastalığı görülür)
• Ağır işlerden kaçınmalı, dar ve yüksek topuklu ayakkabı giymemeli.
• Ağır yükleri kaldırmamak ve kaslara yüklenmemek
• Gerektiğinde ağırlığı bel ile yük arasında fazla uzaklık bırakmadan dizleri bükerek kaldırmak
• Bel ve karın kaslarını güçlendirici hareketler yapmak.
• Düzenli bir şekilde spor yapmak
• Et,süt,yumurta ve peynir gibi kalsiyum ve hayvansal protein içeren yiyecekleri düzenli ve yeterince yemek.
• İncinen kasları kas lifleri doğrultusunda ovmak.
• Yaşanılan ortamların normal nem ve sıcaklıkta olmasına dikkat etmek.
• Çürük dişleri ve bademcik iltihaplarını zamanında tedavi ettirmek.
Kaynak: http://www.dersimiz.com/ders_notlari/Destek-ve-Hareket-Sistemi-oku-21992.html#.U3tJ3Pl_uSo